अध्याय 8, श्लोक 1
अर्जुनाचे प्रश्न
वक्ता: अर्जुन
विषय: अक्षरब्रह्म योग
अक्षरब्रह्म योग (अध्याय 8) - अविनाशी ब्रह्म आणि मोक्षमार्ग
मुख्य श्लोक: हा भगवद्गीतेतील अत्यंत महत्त्वाचा श्लोक आहे
संस्कृत मूळ
अर्जुन उवाच |
किं तद् ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम |
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते ||१||
किं तद् ब्रह्म किमध्यात्मं किं कर्म पुरुषोत्तम |
अधिभूतं च किं प्रोक्तमधिदैवं किमुच्यते ||१||
मराठी अनुवाद
अर्जुन म्हणाला - हे पुरुषोत्तम! ब्रह्म काय आहे? अध्यात्म काय आहे? कर्म काय आहे? अधिभूत काय म्हणतात? आणि अधिदैव कोणाला म्हणतात?
दैनंदिन जीवनातील उपयोग
सकाळच्या साधनेसाठी
दिवसाची सुरुवात या श्लोकाच्या पठणाने करा. अविनाशी ब्रह्म आणि मोक्षमार्ग या विषयाचे चिंतन करून दिवसभर त्या तत्त्वानुसार वागण्याचा संकल्प करा.
कार्यक्षेत्रात
व्यावसायिक जीवनात या शिकवणीचा उपयोग करता येतो. कर्मात उत्कृष्टता आणि फळाबद्दल निर्लिप्तता - हा संतुलन साधणे महत्त्वाचे आहे.
कौटुंबिक जीवनात
कुटुंबातील नातेसंबंधांमध्ये भगवद्गीतेची शिकवण लागू करता येते. प्रेम, त्याग आणि कर्तव्याचे पालन यांचा समन्वय साधता येतो.
श्रीमद्गीता अॅप डाउनलोड करा
संपूर्ण भगवद्गीता मराठीत वाचा - ऑडिओ, अनुवाद आणि टीकेसह
संपूर्ण गीता अभ्यास करा
श्रीमद्गीता अॅपमध्ये सर्व 700 श्लोक ऑडिओ, अनुवाद आणि तपशीलवार भाष्यासह वाचा.
विस्तृत टीका
अक्षरब्रह्म योगचा संदर्भ
हा श्लोक भगवद्गीतेच्या 8व्या अध्यायातील "अक्षरब्रह्म योग" या महत्त्वाच्या अध्यायातून घेतला आहे. या अध्यायात अविनाशी ब्रह्म आणि मोक्षमार्ग या विषयावर भगवान श्रीकृष्णांनी अर्जुनाला गहन ज्ञान दिले आहे.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
महाभारतातील कुरुक्षेत्राच्या युद्धभूमीवर हे ज्ञान प्रकट झाले. अर्जुनाच्या मनातील संभ्रम दूर करण्यासाठी भगवान श्रीकृष्णांनी गीतेचा उपदेश दिला. 8व्या अध्यायात अक्षरब्रह्मयोग या विषयावर विशेष प्रकाश टाकला आहे.
तात्त्विक महत्त्व
या श्लोकाचे तात्त्विक महत्त्व अपार आहे. अविनाशी ब्रह्म आणि मोक्षमार्ग समजून घेणे हे आध्यात्मिक साधकासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. वेदांत, सांख्य आणि योग दर्शनांचे सार या अध्यायात आहे.
आधुनिक जीवनातील उपयोग
आजच्या धकाधकीच्या जीवनात या श्लोकाची शिकवण अत्यंत प्रासंगिक आहे. मानसिक शांती, आत्मविश्वास आणि जीवनातील यश प्राप्त करण्यासाठी या ज्ञानाचा उपयोग करता येतो.
मुख्य शिकवण
साधनेसाठी मार्गदर्शन
या श्लोकावर नियमित चिंतन केल्यास आध्यात्मिक प्रगती होते. सकाळी किंवा संध्याकाळी शांत वातावरणात या श्लोकाचे पठण आणि मनन करावे.
संतांचे मत
महाराष्ट्रातील संत ज्ञानेश्वर, संत तुकाराम, संत नामदेव यांनी गीतेच्या या अध्यायाचे महत्त्व विशद केले आहे. ज्ञानेश्वरीमध्ये या श्लोकाची सखोल व्याख्या आढळते.